W skrócie: Kompresor audio automatycznie ścisza te fragmenty głosu, które przekraczają ustawiony próg, a potem pozwala podnieść całość. Głośne słowa przestają wyskakiwać, ciche przestają ginąć, a słuchacz nie musi co chwilę sięgać po suwak. Ustawiasz pięć rzeczy: próg, ratio, atak, zwolnienie i podbicie. Do głosu wystarczy umiarkowane ratio i kilka decybeli ściszenia na najgłośniejszych słowach. Więcej zwykle słychać jako pompowanie i płaski, zmęczony głos.
Szum, dudnienie i pogłos to sprawa nagrania, nie kompresora. Jeśli nagranie szumi, dudni albo tonie w pogłosie, zacznij od poradnika jak poprawić jakość dźwięku w nagraniu. Kompresor tego nie naprawi.
I od razu jedno rozróżnienie, bo nazwa myli. Kompresja dynamiki nie ma nic wspólnego z kompresją pliku. Jak zmniejszyć plik filmu, opisuje tekst jak kompresować wideo. Tu nic się nie zmniejsza poza różnicą między cichym a głośnym słowem.
Co robi kompresor audio
Mówisz do mikrofonu. Raz się śmiejesz i podnosisz głos, raz kończysz zdanie prawie szeptem. Na fali dźwięku widać to jako wysokie szczyty obok niskich pagórków. Słuchacz w samochodzie ustawia głośność pod szept, a potem śmiech wali go po uszach.
Kompresor robi za Ciebie to, co realizator robiłby suwakiem, tylko szybciej i bez zmęczenia. Pilnuje jednej linii, czyli progu. Wszystko, co wystaje ponad nią, ścisza o ustaloną proporcję. To, co jest pod linią, zostawia w spokoju. Potem podbicie podnosi całą ścieżkę, bo po ściszeniu szczytów jest na to miejsce.
Na animacji widzisz falę głosu i przerywaną linię „Próg”. Pomarańczowe słupki to głośne sylaby. Najpierw ściskają się w stronę progu, potem strzałka „Podbicie” podnosi wszystko o tyle samo. Całą zasadę streszcza napis nad animacją: kompresor w dwóch ruchach.
Spójrz też na pauzy. Rosną razem z głosem. Do tego wrócimy.
Pięć pokręteł: próg, ratio, atak, zwolnienie, podbicie
Każdy kompresor, w programie do montażu czy w urządzeniu na biurku, ma te same podstawowe ustawienia. Nazwy bywają angielskie: threshold, ratio, attack, release i make-up gain.
Próg (threshold)
Próg to poziom w decybelach, od którego kompresor zaczyna działać. Im niżej go ustawisz, tym więcej głosu znajdzie się nad nim i tym częściej kompresor będzie ściszał. Próg zawsze ustawiasz do konkretnego nagrania, bo ten sam mikrofon raz dostaje głośnego gościa, a raz cichego.
Ratio
Ratio mówi, jak mocno kompresor ścisza to, co wystaje ponad próg. Przy 3:1 sygnał, który wystaje 3 dB ponad próg, wychodzi z kompresora 1 dB ponad próg. Przy 4:1 osiem decybeli nadwyżki zamienia się w dwa. Ratio 1:1 oznacza brak kompresji. Bardzo wysokie ratio działa już prawie jak limiter, który nie przepuszcza niczego ponad linię.
Na wykresie oś pozioma to wejście, czyli jak głośno mówisz. Oś pionowa to wyjście, czyli co wychodzi z kompresora. Do progu linia biegnie ukośnie, tak jak bez kompresji. Za progiem linia 3:1 skręca i rośnie trzy razy wolniej. Wejście rośnie o trzy, wyjście o jeden.
Atak (attack)
Atak to czas, w jakim kompresor zaczyna ściszać, kiedy sygnał przekroczy próg. Bardzo szybki atak łapie każdy szczyt, ale potrafi przytępić początek słowa: spółgłoski tracą ostrość, głos brzmi jak przez koc. Wolniejszy atak przepuszcza początek sylaby i dopiero potem ścisza resztę.
Zwolnienie (release)
Zwolnienie to czas, w jakim kompresor przestaje ściszać, kiedy głos zejdzie pod próg. Przy za krótkim zwolnieniu kompresor puszcza i łapie po każdej sylabie. Za długie przyciska jeszcze początek następnego zdania, choć ten nie był głośny.
Podbicie (make-up gain)
Podbicie to zwykłe wzmocnienie na wyjściu kompresora. Kompresor tylko ścisza, więc ścieżka po nim jest cichsza niż przed. Podbicie oddaje tę głośność całości. I właśnie dzięki niemu ciche słowa stają się głośniejsze, choć kompresor ich nie dotknął.
Podbicie podnosi wszystko naraz: głos, oddech, szum pokoju i buczenie lodówki w tle. A cisza też rośnie.
Ustawienia na start: przykład, nie przepis
Nie ma jednej liczby, która pasuje do każdego głosu i mikrofonu. Poniżej przykład na start: ustawiasz, a potem słuchasz.
- Ratio: zacznij od 3:1. Ciche nagranie z dużymi skokami zniesie trochę więcej, równa rozmowa mniej.
- Próg: opuszczaj go powoli, aż najgłośniejsze słowa pokażą na mierniku ściszenia kilka decybeli, na przykład 3 do 6 dB. Zwykła mowa powinna ruszać miernik ledwo, albo wcale.
- Atak: na przykład 10 do 20 ms. Jeśli spółgłoski brzmią tępo, wydłuż. Jeśli szczyty dalej wyskakują, skróć.
- Zwolnienie: na przykład 100 do 200 ms. Słuchaj pauz między zdaniami i początku nowego zdania.
- Podbicie: dodaj tyle, żeby głos z kompresorem i bez niego brzmiał podobnie głośno. Dopiero wtedy porównujesz uczciwie.
Przy podbiciu czeka pułapka. Głośniejsza wersja zawsze brzmi „lepiej” w pierwszej sekundzie. Ucho daje się na to nabrać. Porównuj przy tej samej głośności: kompresor raz włączony, raz wyłączony.
Ratio na maksa to częsta pokusa: skoro kompresor wyrównuje, to więcej znaczy równiej. Tylko że głos ściśnięty do jednej linii brzmi jak komunikat na dworcu. Umiarkowane ratio zostawia w mowie trochę życia, a i tak zabiera skoki, które męczą słuchacza.
Co słychać, gdy przesadzisz
Przesadzona kompresja nie zawsze krzyczy. Często po prostu męczy, a słuchacz wyłącza odcinek i nie wie dlaczego. Tych objawów szukaj w słuchawkach:
- Pompowanie. Tło i szum oddychają w rytm mowy: cichną, gdy mówisz głośno, i wracają w pauzach. Zwykle winne jest za krótkie zwolnienie albo za niski próg.
- Oddechy na wierzchu. Wdech między zdaniami jest prawie tak głośny jak słowa. Podbicie wyciągnęło go spod spodu.
- Szum w pauzach. Pokój, którego nie słyszałeś w surowym nagraniu, nagle szumi. Ten sam mechanizm: podbicie podnosi także ciszę.
- Syczące głoski. Przy mocnej kompresji i dużym podbiciu „s” i „sz” zaczynają kłuć w uszy.
- Płaski głos. Wszystko jest równo głośne i nic nie ma akcentu. Mówca brzmi, jakby czytał listę zakupów.
Ostatni punkt, odsłuch przed i po, sprawdza wszystkie poprzednie. Bez niego zgadujesz.
Kiedy usłyszysz któryś z objawów, cofnij się o krok: podnieś próg albo zmniejsz ratio. Atak ruszaj dopiero potem.
Kompresor, korektor i normalizacja
Kompresor rzadko pracuje sam. Na ścieżce głosu stoi zwykle obok korektora, a na końcu montażu i tak czeka Cię ustawienie głośności całego pliku.
Zwykle najpierw korektor wycina buczenie i dudnienie, a dopiero potem kompresor wyrównuje to, co zostało, bo inaczej reagowałby na dudnienie zamiast na słowa. Jak ustawić korektor, opisuje tekst o tym, jak działa equalizer głosu.
Normalizacja to inna sprawa. Przesuwa poziom całego pliku w górę albo w dół, żeby trafić w docelową głośność, na przykład tę, której oczekuje platforma. Różnic między cichym a głośnym słowem nie rusza. Kompresor zmienia proporcje w środku, normalizacja ustawia głośność całości. Jaki poziom wybrać przy eksporcie, wyjaśnia tekst o LUFS.
Kolejność: korektor, kompresor, a na samym końcu pomiar całości.
Kompresor kładziesz na ścieżkę głosu. Muzyka i efekty dźwiękowe do filmów mają swoje ścieżki i swoje poziomy. Nie wrzucaj ich do jednego worka z głosem.
Kompresor w DaVinci Resolve (Fairlight)
Pokażę to w DaVinci Resolve, bo w nim montuję. Nazwy poniżej pochodzą z materiałów Blackmagic Design: strony Fairlight, instrukcji konsoli Fairlight i dokumentacji skryptów (stan na 7 listopada 2026). Podpisy w Twojej wersji mogą wyglądać trochę inaczej. Liczy się funkcja, nie dokładne słowo w menu.
- Dynamics w mikserze. Na stronie Fairlight w mikserze każda ścieżka ma pole Dynamics. Według strony Fairlight podwójne kliknięcie otwiera okno z trzema modułami: Expander/Gate, Compressor i Limiter.
- Włącz Compressor. W oknie Dynamics włącz moduł Compressor. Pozostałe dwa na razie zostaw w spokoju, żeby wiedzieć, co zmienia dźwięk.
- Próg i ratio. Pokrętła nazywają się Threshold i Ratio, obok są Attack, Hold i Release. Domyślne ustawienia to tylko punkt wyjścia. Próg i tak ustawiasz pod swoje nagranie, według przykładu wyżej.
- Podbicie i odsłuch. Podbicie to pokrętło MakeUp Gain (tak zapisuje je instrukcja konsoli Fairlight). Dopasuj głośność, a potem porównaj ścieżkę z włączonym i wyłączonym kompresorem.
Hold to dodatkowe pokrętło, którego nie ma w każdym kompresorze. Trzyma ściszenie przez chwilę, zanim zacznie się zwolnienie. Przy mowie zwykle możesz go nie ruszać.
W Resolve jest też Dialogue Leveler, narzędzie do automatycznego wyrównania poziomu mowy (występuje w dokumentacji skryptów wersji 21.1). To osobna funkcja, nie kompresor. Porównaj ją z kompresorem na tym samym fragmencie. Ucho rozstrzygnie.
Z mojej praktyki
Najczęstsze błędy, które widzę w montażu, to efekciarstwo i dźwięk, a w dźwięku właśnie skoki głośności. Przejście czy preset widać od razu, a skok głośności słuchacz tylko czuje: sięga po suwak i nie wie, czemu go to męczy.
W studiu rozmowy z gościem nagrywamy na dwa mikrofony Rode Procaster. Przy dwóch mikrofonach daj każdemu głosowi osobną ścieżkę i osobny kompresor. Gość i gospodarz rzadko mówią z tą samą siłą. Jeśli taką rozmowę nagrywasz też na dwie kamery, jak złożyć obraz, opisuje tekst o multicam w DaVinci Resolve.
Kompresor jest w Resolve w każdej ścieżce, więc nie potrzebujesz dodatkowych wtyczek, żeby zacząć.
Ustawianie dźwięku na osi, od korektora po kompresor, ćwiczymy na szkoleniu z filmowania i montażu. Inne poradniki o dźwięku i rozmowach przed mikrofonem są w kategorii Podcasty.
Co zrobić dziś
Otwórz ostatnie nagranie z głosem w DaVinci Resolve albo w programie, którego używasz. Wybierz minutę, w której mówisz raz głośniej, raz ciszej. Włącz kompresor na tej ścieżce z przykładem na start: ratio 3:1 i próg opuszczony tak, żeby najgłośniejsze słowa ściszał o kilka decybeli. Dopasuj podbicie i przełączaj kompresor włączony i wyłączony.
