Pytania do gościa podcastu: jak przygotować wywiad krok po kroku

W skrócie: Pytania do gościa podcastu układaj po researchu: przesłuchaj jego wcześniejsze rozmowy i zapisz hasła zamiast gotowych zdań. Pytaj otwarcie („Co było najtrudniejsze?”), a nie na tak lub nie. Gościa uprzedź, o czym będzie rozmowa, a przed nagraniem sprawdź słuchawki, mikrofon i osobne ścieżki. Trema słabnie, gdy masz checklistę i wodę pod ręką.

Dobre pytania do gościa podcastu zmieniają nudną pogawędkę w odcinek, który ludzie dosłuchują do końca. Zły wywiad to dwie osoby, które krążą wokół jednego tematu i czekają, aż skończy się nagranie. Dobry brzmi lekko, ale ta lekkość wynika z przygotowania.

Dopiero zaczynasz? Najpierw sprawdź, czym jest podcast i jak działa, a potem wróć do przygotowania rozmowy.

4 kroki przygotowania wywiadu

Rozmowa z gościem urozmaica odcinki, daje słuchaczom nową perspektywę i pozwala przyciągnąć ludzi, którzy przyszli dla konkretnej osoby albo tematu. Wywiad ma jednak jedną pułapkę: za jego przebieg odpowiadasz Ty, a nie gość. To trochę jak prowadzenie samochodu z pasażerem, który może wszystko zagadać, ale to Ty trzymasz kierownicę.

Krok 1. Wybór gościa

Charyzmatyczny rozmówca podbija wartość podcastu, a nieprzygotowany potrafi go położyć. Jak znaleźć kandydata i jak go zaprosić, opisuje wpis o tym, jak pozyskać gości do podcastu. Tutaj zakładamy, że gość już się zgodził.

Krok 2. Research i pytania

Solidny research pozwala zadać pytania, które zaintrygują i gościa, i słuchaczy. Ten etap łatwo pominąć, a staranne przygotowanie wyróżnia Cię już na starcie. Gość czuje różnicę po pierwszym pytaniu.

Jak zbadać gościa

1. Zagłęb się w fakty i liczby. Przesłuchaj jego poprzednie wywiady, przeczytaj książki lub artykuły, jeśli jakieś opublikował, i zajrzyj na jego profile oraz stronę internetową. Jeśli to wydaje Ci się stratą czasu, zmarnujesz czas obojga.
2. Przygotuj notatki w postaci haseł. Podczas rozmowy nie zapamiętasz wszystkiego, co chciałeś poruszyć. Gdy gościem jest ogrodnik, wypisz duże kategorie: drzewa, trawnik, narzędzia. Pod każdą dopisz kilka słów, które działają jak zakładki dla mózgu. Jeśli gość zacznie opowiadać o koszeniu trawnika, płynnie przejdziesz do pielęgnacji kosiarki.

Zapisuj każde pytanie, które przyjdzie Ci do głowy, nawet w notatniku w telefonie. Im dłużej nad nimi pracujesz, tym więcej luk zauważysz. Pomyśl też o słuchaczach: o co by zapytali i jakie mają obawy, na które gość może odpowiedzieć? W trakcie rozmowy wolno Ci kwestionować to, co mówi gość, o ile zachowujesz szacunek. Perspektywa opozycyjna napędza wywiad.

Pytania otwarte czy zamknięte

Pytanie zamknięte kończy się na „tak” albo „nie”. Pytanie otwarte zaprasza do opowieści. Gość, który odpowiada jednym słowem, zostawia Cię z ciszą i z odcinkiem, którego nie ma czym wypełnić. Pytań wiodących, które podpowiadają odpowiedź, też lepiej unikać: gość kiwa głową, a słuchacz niczego się nie dowiaduje.

Otwarte pytanie zwykle zaczyna się od „co”, „jak” albo „dlaczego”. Oto trzy pary do skopiowania:

• Zamiast „Czy było trudno?” zapytaj: „Co było najtrudniejsze?”
• Zamiast „Czy lubisz tę pracę?” zapytaj: „Co lubisz w tej pracy?”
• Zamiast „Czy to się opłaciło?” zapytaj: „Co z tego wyszło?”

Różnorodność też ma znaczenie. Zadawaj pytania z różnych obszarów działalności gościa, bo inaczej będziecie w kółko powtarzać jedną kwestię w innych słowach.

Przykłady pytań do gościa podcastu

Te pytania pasują do większości rozmów, a rozmowa sama podpowie kolejne:

1. Co było dla Ciebie najtrudniejsze na początku Twojej kariery?
2. Jakie wydarzenie miało największy wpływ na Twoją karierę lub życie?
3. Kto jest Twoim największym wzorem do naśladowania i dlaczego?
4. Opowiesz o niepowodzeniu, które czegoś Cię nauczyło?
5. Jakie osiągnięcie uważasz za swoje największe i dlaczego?
6. Jak udaje Ci się zachować równowagę między pracą a życiem prywatnym?
7. Co Twoim zdaniem jest najważniejsze, żeby odnieść sukces w Twojej branży?
8. Czy jest książka, film lub osoba, która miała na Ciebie szczególny wpływ?
9. Jakie nawyki uważasz za najważniejsze dla swojej produktywności?
10. Jakie oprogramowanie lub aplikacja jest dla Ciebie niezbędna?

Jak przygotować rozmówcę

Łatwo skupić się na własnym przygotowaniu i zapomnieć o gościu. A to, co gość wie przed nagraniem, bezpośrednio wpływa na jego komfort i jakość odpowiedzi. Nie musisz zdradzać całego planu odcinka, wystarczy, że nakreślisz ramy. Daj znać:

• o co będziesz pytać,
• jaki jest format podcastu,
• jakie jest Twoje stanowisko w temacie rozmowy, bo to wyznacza ton: wywiad może być konstruktywny albo pełen sporu, a o tym trzeba uprzedzić,
• kim są Twoi odbiorcy.

Pomocne będą linki do przykładów wcześniejszych wywiadów. Dobrym pomysłem jest też preinterview, czyli krótka rozmowa próbna przed nagraniem. Poznacie się, a przy okazji sprawdzicie, czy połączenie i dźwięk działają. Spokojny gość odpowiada pełniej, więc te 15 minut zwykle się opłaca.

Krok 3. Technika nagrania

Nie potrzebujesz od razu drogiego sprzętu: dobry dźwięk nie wymaga dziś dużego budżetu, a na start wystarczy podstawowy zestaw. Pełną listę sprzętu, montaż i publikację odcinka opisuje poradnik jak zacząć nagrywać podcasty krok po kroku. Tu zostają tylko rzeczy, które dotyczą rozmowy z gościem.

1. Rozgrzej głos. Przećwicz scenariusz albo wypowiedz kilka łamańców językowych. Dykcja się poprawi, a Ty rzadziej będziesz się potykać o słowa.
2. Wybierz ciche, miękkie miejsce. Trzymaj się z dala od okien i twardych, płaskich powierzchni, bo odbijają dźwięk. Pomieszczenie z dywanem, poduszkami, regałami i kanapą brzmi lepiej niż pusty pokój z kafelkami. Chowanie się pod kocem nie pomaga: koc szeleści tuż przy mikrofonie. Przy nagraniu zdalnym przekaż te same wskazówki gościowi.
3. Użyj słuchawek. Monitorujesz w nich nagrywany dźwięk i od razu oceniasz próbne nagranie. Wyłącz sprzęty, które szumią w tle. Gdy musisz przewrócić kartkę scenariusza, nic wtedy nie mów, a szelest łatwo usuniesz w montażu.
4. Ustaw mikrofon na wysokości ust. Następnie dopracuj odległość: im bliżej mikrofonu, tym głośniejszy głos. Głoski „p” i „b” uderzają w membranę jak podmuch powietrza, więc mów lekko po przekątnej, pod kątem około 45 stopni. Wybór sprzętu ułatwi zestawienie mikrofonów do podcastu.
5. Pilnuj poziomu głośności. Większość programów pokazuje poziomy kolorami. Przy zwykłej rozmowie trzymaj się zielonego, żółty zostaw na mocniejsze momenty, a czerwonego unikaj, bo dźwięk się zniekształca. Poziom gościa sprawdzisz tak: poproś, żeby powiedział „jeden, dwa, trzy, cztery”, zaczynając od szeptu i kończąc na głośności, jaką zamierza utrzymać. Potem niech się serdecznie zaśmieje, bo śmiech zwykle jest najgłośniejszym punktem nagrania.
6. Uważaj na oddech. Każdy z nas oddycha, ale głośne wdechy męczą słuchaczy. Usiądź prosto, oddychaj płycej, a gdy potrzebujesz głębokiego wdechu, odsuń usta od mikrofonu.
7. Ustal sygnał błędu. Nie nagrywasz na żywo, więc błędy wytniesz w edycji. Gdy się pomylisz, klaśnij albo stuknij w stół. Skok na fali dźwiękowej łatwo zauważysz przy montażu.
8. Słuchaj aktywnie. Zamiast wtrącać „tak”, „właściwie” i „ok”, kiwaj głową. Gość to zobaczy, a słuchacz tego nie usłyszy.
9. Nagraj osobne ścieżki. Kiedy każda osoba ma własną ścieżkę, w montażu kontrolujesz głośność i szumy każdego głosu osobno. Niby drobiazg, a oszczędza godziny.
10. Wybierz program. Do prostego nagrania i edycji wystarczy darmowy Audacity. Do rozmów zdalnych użyj narzędzia, które zapisuje osobną ścieżkę każdego rozmówcy.

Gdy odcinek jest nagrany, zostaje oprawa. Wskazówki, jak dobrać muzykę do podcastu, przydadzą się przy intro i outro. Nagrywasz rozmowę także na wideo? Kamery, kadr i światło opisałem w poradniku podcast wideo na YouTube i Spotify.

Krok 4. Trema pod kontrolą

To normalne, że prowadząc wywiad, czujesz zdenerwowanie. Może boisz się, jak odbiorą Twój podcast. Może gość zrezygnuje. Może zastygniesz i zapomnisz, o co chciałeś zapytać. Albo przeciwnie: nagranie tak Cię nakręca, że wszystko Cię przytłacza.

Te emocje nie muszą Ci towarzyszyć na stałe. Poniższe wskazówki potraktuj jak rozgrzewkę przed nagraniem i wybierz te, które do Ciebie pasują. Podeślij listę gościowi, bo dla niego to też może być nowa, stresująca sytuacja.

1. Rusz się. Stres siedzi w ciele, a ruch go rozprasza. Przed nagraniem potańcz, podskocz kilka razy albo przejdź się 15 minut. Poprawia się koncentracja i czujność, a Ty czujesz się spokojniej.
2. Zmień pozycję. Trudno brzmieć pewnie, gdy czujesz się niewygodnie. Spróbuj nagrywać na stojąco, jeśli lubisz ruch, a jeśli nie, wybierz wygodne krzesło i nie garb się. Głos brzmi lepiej, gdy płuca mają miejsce.
3. Miej pod ręką pozytywne opinie. Syndrom oszusta dopada wielu twórców i potrafi zasiać wątpliwości tuż przed nagraniem. Wydrukuj kilka pozytywnych opinii słuchaczy i gości, połóż je w zasięgu wzroku i przeczytaj na głos. Takie przypomnienie, po co to robisz, osłabia niepewność.
4. Woda zamiast kawy. Kawa potrafi podkręcić napięcie, a przy długiej rozmowie gardło wysycha. Postaw obok szklankę wody i pij ją małymi łykami.
5. Ćwicz. Im więcej nagrywasz, tym spokojniej wchodzisz do mikrofonu. Odsłuchuj dawne odcinki, a zobaczysz, ile się zmieniło. Jeśli rzadko nagrywasz wywiady, trenuj na krótkich nagraniach do telefonu.
6. Stwórz proces. Jeśli stresuje Cię, że coś pójdzie nie tak, spisz checklistę wszystkich kroków i odhaczaj kolejne punkty. Nic nie przegapisz.
7. Oddychaj. To prosty sposób na uspokojenie nerwów, i to na chwilę przed nagraniem, i we wcześniejszych dniach. Wdech nosem, dłuższy wydech ustami, kilka razy.

Warto się przemęczyć. Z każdym wywiadem lepiej prowadzisz rozmowy, uczysz się od ekspertów i budujesz relacje z gośćmi.

Tuż przed nagraniem odhacz: słuchawki na uszach, mikrofon na wysokości ust, poziom w zielonym, osobne ścieżki, woda zamiast kawy, trzy głębokie oddechy.

Z mojej praktyki

W studiu z gościem stoją u nas dwa mikrofony Rode Procaster, po jednym na osobę. Każdy mówi do własnego mikrofonu, a Ty nie musisz się martwić, że jeden głos zagłuszy drugi.

Był jednak dzień, w którym nasz operator przesterował materiał, a nagranie było praktycznie do kosza. Od tego czasu, gdy chcemy mieć pewność, nagrywamy na rejestratorze Zoom F6 w 32 bitach, żeby dało się nagranie odratować. Jedna wpadka wystarczyła. Przester to jeden z tych błędów, których montaż zwykle nie ratuje.

Próbne nagranie i poziom w zielonym to nie fanaberia.

Co zrobić przed pierwszym wywiadem

Weź kartkę i wypisz 3 pytania zamknięte, które chcesz zadać gościowi. Każde przerób na otwarte, na przykład „Czy było trudno?” zamień na „Co było najtrudniejsze?”. To zajmie 5 minut i nie wymaga żadnych zakupów. Tylko tyle.

Więcej o nagrywaniu rozmów znajdziesz w kategorii podcasty. Gdy chcesz omówić format i nagrywanie swojego podcastu z kimś doświadczonym, zajrzyj do oferty: konsultacje video marketing.