W skrócie: Jak zacząć przemówienie, żeby sala nie uciekła w telefony? Pierwsze zdanie ma mówić o słuchaczach, nie o Tobie. Masz do wyboru pięć otwarć: pytanie, liczbę z ich świata, krótką historię, obietnicę albo kontrast. Imię, powitanie i podziękowania za zaproszenie mogą poczekać albo zniknąć. Wybierz jedno otwarcie i powiedz je na głos, zanim zrobisz pierwszy slajd.
Tu chodzi o wystąpienia w pracy: spotkanie zespołu, prezentację dla zarządu, konferencję branżową, nagranie dla firmy. Toasty weselne i akademie szkolne zostawiam innym.
I chodzi tylko o początek. Jak ułożyć całą prezentację i ile zrobić slajdów, rozpisuje tekst plan prezentacji. Tutaj zostajemy przy pierwszych zdaniach.
Pierwsze zdanie wystąpienia i pierwsze 30 sekund
Wchodzisz, adrenalina rośnie, w głowie kręci się jedno: żeby nie zapomnieć, co miałeś powiedzieć. Uwagę masz wtedy na sobie. A słuchacze mają ją na swoich sprawach: na mailu, który właśnie przyszedł, na spotkaniu za godzinę. Pierwsze zdanie wystąpienia ma przenieść ich uwagę z ich spraw na Twój temat.
Nie wygrasz tego powitaniem.
Ja obstawiam taki podział pierwszych 30 sekund. To mój rozkład, orientacyjny, nie reguła z badań:
- 0–6 s: Otwarcie. Jedno zdanie z pięciu typów opisanych niżej.
- 6–15 s: Stawka. Dlaczego to ich dotyczy: co zyskają, co tracą, jeśli nic się nie zmieni.
- 15–22 s: Obietnica. Z czym wyjdą z sali albo z nagrania.
- 22–30 s: Pierwszy punkt. Wchodzisz w treść, bez „zanim zacznę”.
Jeśli otwierasz obietnicą, trzeci klocek po prostu skracasz. Kolejność zostaje.
Pięć otwarć z przykładami
Każde działa, ale nie wszędzie tak samo. Przy każdym masz przykładowe zdanie. To szablon do podmiany na Twoje dane, nie gotowiec do przeklejenia.
Pytanie
Przykładowe zdanie na spotkanie zespołu: „Kto z Was w tym tygodniu szukał pliku dłużej, niż trwała sama praca nad nim?”
Działa w małej sali, gdzie ludzie mogą podnieść rękę albo kiwnąć głową. Podnieś rękę pierwszy, wtedy inni łatwiej dołączą. Pytaj o coś, na co większość odpowie „tak, ja”. Pytanie, na które sala odpowiada w myślach „nie wiem” albo „mnie to nie dotyczy”, gasi wystąpienie, zanim ruszy.
A na konferencji przed salą pełną obcych osób pytanie zamienia się w retoryczne. Też może być, tylko zrób po nim pełną pauzę i nie odpowiadaj za szybko.
Liczba
Przykładowe zdanie do zarządu: „W zeszłym kwartale klient czekał na naszą ofertę średnio [X] dni. Konkurencja odpowiada w [Y].”
Działa przy sprzedaży, budżecie, podsumowaniu kwartału. Tylko liczba musi być Wasza i sprawdzona. Jedna liczba, zaokrąglona, z porównaniem obok. Sama liczba bez punktu odniesienia nic nie mówi, a slajd z dwudziestoma liczbami na start usypia skuteczniej niż ciepła sala po obiedzie.
Krótka historia
Przykładowe zdanie na wystąpienie lidera: „W poniedziałek zadzwonił do mnie klient i zapytał, gdzie jest oferta, którą obiecaliśmy mu tydzień wcześniej.”
Historia musi być Twoja i prawdziwa. Przykład wyżej to tylko kształt: jedna osoba, jeden moment, jedno zdanie, które coś rusza. Trzy, cztery zdania i wracasz do tematu. Morał na początku zabija napięcie, więc zostaw go na koniec albo niech sala sama go złapie.
Działa na konferencji, na spotkaniu całej firmy, w nagraniu. Słabiej na szybkim statusie projektu, gdzie ludzie chcą konkretów od pierwszej sekundy.
Obietnica
Słuchacz liczy czas na szkoleniu, webinarze, prezentacji dla zarządu i przed nagraniem. Obietnica mówi mu od razu, po co ma zostać.
Przykładowe zdanie na szkolenie wewnętrzne: „Po tych dwudziestu minutach będziecie wiedzieć, które raporty możecie przestać wysyłać.”
Obiecuj tylko to, co dowieziesz. „Zmienię Wasze myślenie o sprzedaży” brzmi jak tytuł z reklamy kursu. „Pokażę dwa maile, które skracają negocjacje” brzmi jak plan.
Kontrast
Przykładowe zdanie na konferencję: „Wszyscy zakładamy, że klienci odchodzą przez cenę. W naszych reklamacjach cena pojawia się rzadziej, niż myślimy.”
Działa, gdy chcesz coś zmienić: proces, przyzwyczajenie, sposób sprzedaży. Kontrast stawia obok siebie to, co ludzie myślą, i to, co pokazują Wasze dane. Ten drugi człon musisz mieć sprawdzony. Kontrast zbudowany na wymyślonym przeciwniku to ściema. Sala wyczuje ją szybko.
Na spotkaniu w firmie stawiam na pytanie, liczbę i kontrast, bo ludzie znają kontekst. Na konferencji i w nagraniu wolę krótką historię i obietnicę, bo słuchacz najpierw musi zrozumieć, gdzie jest.
Czego nie mówić na start
Według mnie wiele wystąpień w firmach traci początek na formułki. Te wyciąłbym od razu:
- „Dzień dobry, nazywam się…, dziękuję za zaproszenie.” Imię jest na agendzie, na slajdzie, w zaproszeniu na spotkanie. Prowadzący i tak Cię przedstawi.
- „Zanim zacznę, kilka słów o sobie.” Twoje CV nikogo nie trzyma na krześle. Jedno zdanie o tym, skąd wiesz to, co mówisz, wystarczy, i to po otwarciu.
- „Nie jestem dobrym mówcą” albo „postaram się krótko”. Przeprosiny na wejściu każą sali szukać dowodów, że miałeś rację.
- „Czy mnie słychać?” Sprzęt testujesz przed wejściem, nie przy wszystkich.
- Czytanie agendy ze slajdu, punkt po punkcie.
Zaczynanie od podziękowań przypomina grzanie silnika na postoju, kiedy pasażerowie już siedzą w aucie i patrzą na zegarek. Ruszaj, podziękować możesz na światłach.
Zamiast „Dziękuję za zaproszenie” daj im to, po co przyszli. Problem słuchaczy w jednym zdaniu robi więcej niż trzy uprzejmości. Podziękowanie zmieść na końcu albo w jednym krótkim zdaniu zaraz po otwarciu.
Jeśli pierwsze zdanie rozpływa się w przeciąganych dźwiękach, zajrzyj do tekstu, jak przestać mówić „yyy”. A gdy głos drży i słowa się zlewają, pomogą ćwiczenia dykcji zrobione przed wejściem.
Jak zacząć mówić przed kamerą
Przed kamerą nikt nie kiwa głową. Nie widzisz, czy pierwsze zdanie trafiło. A widz ma przycisk „dalej” pod kciukiem. Otwarcie jest tu jeszcze ważniejsze niż na sali.
Na nagraniu dla firmy obietnica albo krótka historia sprawdzają się najlepiej. Imię i stanowisko podaj po pierwszym zdaniu albo na planszy z podpisem. „Cześć, tu Anna z działu kadr” mówi kto, ale nie mówi po co.
Wyjątek: wideo CV. Tam to Ty jesteś tematem, więc imię na początku ma sens. Jak ułożyć taki film, opisuje tekst o wideo CV.
Jedna prośba z montażowni: po włączeniu nagrywania odczekaj sekundę w ciszy, zanim zaczniesz mówić. Po ostatnim zdaniu też. Montażysta dostaje czyste cięcie, a Ty nie zaczynasz w pół oddechu.
O wzroku w obiektyw, głosie i tempie piszę w tekście, jak mówić do kamery. Co robić z rękami i postawą w kadrze, rozpisuje mowa ciała przed kamerą.
Otwarcie spotkania online
Na Teams czy Zoomie pierwsze pół minuty zwykle zjada technika: kto jeszcze nie dołączył, czy widać ekran, czemu ktoś ma echo. Część ludzi siedzi z wyłączoną kamerą i drugą kartą w przeglądarce. I właśnie wtedy pada „poczekajmy jeszcze chwilę na resztę”.
Spotkanie, które czeka na spóźnionych, przypomina autobus stojący na przystanku z otwartymi drzwiami. Punktualni marzną, spóźnieni się nie spieszą.
Mój wybór na online to obietnica w pierwszym zdaniu i od razu pierwszy punkt. Na przykład: „W pół godziny ustalimy, kto przejmuje klientów Marka na czas urlopu, i każdy wyjdzie z jednym zadaniem.”
Ekran udostępniasz dopiero po tym zdaniu. Inaczej pierwsze, co usłyszą, to „czy widzicie mój ekran?”. Spóźnionym nie streszczaj początku na głos. Napisz im dwa zdania na czacie.
Autobus rusza bez nich.
Jak przygotować otwarcie w 5 minut
Otwarcie to jedyna część wystąpienia, którą warto mieć słowo w słowo. Resztę mów z punktów. Wyuczony początek działa jak poręcz na schodach: łapiesz ją w pierwszej sekundzie, a potem idziesz sam.
- Jedno zdanie celu. Co słuchacze mają wiedzieć albo zrobić po wystąpieniu. Jeśli nie umiesz tego napisać w jednym zdaniu, otwarcie nie pomoże.
- Wybierz typ otwarcia. Pytanie, liczba, krótka historia, obietnica albo kontrast. Patrz na salę: spotkanie w firmie czy konferencja i nagranie.
- Napisz pierwsze zdanie. Dosłownie, z kropką na końcu. Potem drugie i trzecie, czyli stawkę i obietnicę.
- Powiedz je na głos. Trzy razy, najlepiej do dyktafonu w telefonie. Zdanie, które ładnie wygląda na kartce, potrafi się plątać w ustach.
Te trzy zdania naucz się na pamięć. Na resztę wystarczą punkty na kartce.
Z mojej praktyki
Uczę wideokomunikacji: firmy, liderów i twórców, w komunikacji wewnętrznej, wystąpieniach liderów i sprzedaży. Z wideokomunikacji przeszkoliłem setki osób. Wykładam w Szkole Filmowej im. Hasa w Krakowie, na Uniwersytecie Merito i na Uniwersytecie Wrocławskim. Warsztat trenerski mam ze Szkoły Trenerów SWPS.
Wystąpienie na sali i nagranie dla firmy to dla mnie ta sama umiejętność w dwóch kostiumach. W obu pierwsze zdanie decyduje, czy ktoś zostaje z Tobą, czy wraca do maila.
Jeśli chcesz przećwiczyć mówienie do kamery i nagrania dla firmy z kimś, kto to robi na co dzień, zobacz szkolenie video marketing dla każdego. Więcej tekstów o komunikacji i wideo w firmie znajdziesz w kategorii Marketing.
Co zrobić dziś
Weź najbliższe wystąpienie, choćby poniedziałkowe spotkanie zespołu. Napisz trzy wersje pierwszego zdania: pytanie, obietnicę i kontrast. Każdą powiedz na głos do dyktafonu w telefonie i odsłuchaj. Zostaw tę, którą powiedziałeś bez zająknięcia i której sam chciałbyś posłuchać. Zajmie Ci to 5 minut.
