W skrócie: Elevator pitch to autoprezentacja, którą da się powiedzieć w 30 sekund: tyle, ile trwa jazda windą z kimś, komu chcesz się przedstawić. Mieści się w trzech częściach: kim jestem, komu pomagam i jaki jest następny krok, czyli co rozmówca może zrobić teraz. Na start celuj w 70–80 słów i sprawdź je stoperem, bo każdy mówi w innym tempie. Ten sam szkielet zmieniasz potem pod nagranie, spotkanie online i rozmowę na wydarzeniu.
Pitch mówisz ludziom: w rundzie przedstawiania się, przy kawie na konferencji, w krótkim filmie na profil. Nagranie dla rekrutera to wideo CV.
Elevator pitch, czyli jak się przedstawić w pół minuty
Nazwa pochodzi od windy. Wsiadasz z kimś, z kim chcesz porozmawiać, i masz kilka pięter, zanim drzwi się otworzą. Po polsku nie ma na to jednego zgrabnego słowa. Najbliżej jest „autoprezentacja”, tyle że ta kojarzy się ze szkołą i z rozmową o pracę, a elevator pitch przydaje się na co dzień.
Kiedy? Częściej, niż się wydaje. Prowadzący spotkanie mówi „przedstawmy się krótko”. Klient pyta na pierwszej rozmowie online „to czym się Pan właściwie zajmuje?”. Ktoś na konferencji podaje Ci rękę. Nagrywasz krótki film na stronę „O mnie”. Za każdym razem masz kilka sekund, a ludzie i tak zdecydują, czy chcą słuchać dalej.
Zwykle wtedy się improwizuje. I wychodzi albo życiorys od studiów, albo jedno zdanie z nazwą stanowiska, z którego nic nie wynika.
Pitch w 30 sekund działa jak pojemnik o stałej wielkości. Kim jestem dostaje mniej więcej pierwsze 8 sekund, komu pomagam środek, około 14, a następny krok ostatnie 8. Proporcje są orientacyjne. Słowo, które się nie mieści, nie dostaje dodatkowego czasu, tylko wypada. Kiedy upychasz za dużo, słuchacz od razu czuje, że jest za długo.
Wzór: kim jestem, komu pomagam, co możesz zrobić teraz
Trzy części, każda na jedno albo dwa zdania. Kolejność ma znaczenie. Bo każde zdanie odpowiada na pytanie, które słuchacz właśnie ma w głowie.
Kim jestem
Imię i rola w jednym zdaniu. Nie pełna nazwa stanowiska z wizytówki, tylko to, co robisz, powiedziane tak, jak powiedziałbyś znajomemu. „Specjalista do spraw rozwoju kanałów partnerskich” niewiele mówi. „Szukam firm, które będą sprzedawać nasz program” mówi wszystko.
Tylko jedna rola. Jeśli jesteś jednocześnie fotografem, trenerem i właścicielem sklepu, wybierz tę, która pasuje do rozmówcy przed Tobą.
Komu pomagam
To najdłuższa część i najważniejsza. Nazywasz jedną grupę ludzi i jeden problem, który dla nich rozwiązujesz. Potem dorzucasz jeden konkret: przykład, efekt, sytuację, w której ktoś się rozpozna.
Dobrze tu działa pytanie kontrolne: czy po tym zdaniu słuchacz umiałby Cię polecić komuś trzeciemu? Jeśli powie „aha, to ty robisz coś z marketingiem”, zdanie jest za szerokie. Jeśli powie „o, mój szwagier właśnie otwiera piekarnię, pogadaj z nim”, trafiłeś.
Najprostsza pułapka to lista stanowisk i lat: „od dwunastu lat w branży, wcześniej w dziale sprzedaży, potem kierownik zespołu”. To CV czytane na głos. Słuchacz nie wie, co z tego dla niego wynika. Zamiast tego powiedz, komu i w czym pomagasz. Doświadczenie wyjdzie samo, z konkretu.
Następny krok
Na końcu jedna prośba albo propozycja: co rozmówca może zrobić teraz. Napisać do Ciebie, umówić się na kwadrans, zajrzeć na stronę, podać Ci kontakt do kogoś.
Bez tego pitch wisi w powietrzu. Ktoś kiwa głową, mówi „ciekawe” i rozmowa się kończy. Kiedy pada prośba, rozmówca wie, co dalej. Jak domknąć dłuższe wystąpienie jedną myślą i jedną prośbą, opisuje tekst jak zakończyć prezentację. W pitchu zasada jest ta sama, tylko w jednym zdaniu.
Przykłady elevator pitch (wzory z wymyślonymi osobami)
Trzy przykłady niżej to wzory. Osoby są wymyślone, firmy nie istnieją, liczby też. Służą tylko do pokazania budowy. Każdy przeczytany spokojnie mieści się mniej więcej w pół minuty.
Wzór 1: krótki film na stronę „O mnie”
„Cześć, jestem Joanna i prowadzę biuro rachunkowe dla jednoosobowych firm z branży kreatywnej: grafików, fotografów, programistów. Pomagam im przejść przez pierwszy rok działalności bez nerwów przed urzędem skarbowym i bez kar za spóźnione deklaracje. Klienci często przychodzą do mnie z pudełkiem nieposegregowanych faktur. Po kwartale wiedzą, ile mogą co miesiąc wypłacić sobie, a ile odłożyć. Pilnuję też ulg, o których mało kto pamięta. Jeśli właśnie zakładasz firmę, napisz do mnie przez formularz pod tym filmem.”
Kim jestem: imię i jedno zdanie o biurze. Komu pomagam: grupa (jednoosobowe firmy kreatywne), problem (strach przed urzędem, kary), konkret (pudełko faktur). Następny krok: formularz pod filmem.
Wzór 2: runda przedstawiania się na spotkaniu online
„Dzień dobry, Tomasz Nowak, kieruję magazynem w Gliwicach i znam na hali każdy wąski przesmyk między regałami. Odpowiadam za to, żeby paczki zamówione do czternastej wyjechały tego samego dnia. W tym projekcie pomogę Wam sprawdzić, czy nowy system zamówień nie zakorkuje nam rampy w szczycie sezonu. Jeśli w planie pojawi się cokolwiek, co dotyczy wysyłek, piszcie od razu do mnie, zanim trafi do harmonogramu.”
Tu „komu pomagam” to zespół projektu, nie klienci. Pitch wewnątrz firmy działa tak samo: rola, w czym się przydasz, co inni mają z Tobą zrobić.
Wzór 3: rozmowa na wydarzeniu
„Jestem Ola, fizjoterapeutka. Pracuję z ludźmi, którzy całe dnie spędzają przy biurku i po trzydziestce zaczynają budzić się z bólem karku. Jeżdżę do firm i w godzinę ustawiam z zespołem stanowiska pracy i proste ćwiczenia na przerwę. Bez sprzętu, wystarczy sala konferencyjna. Zwykle zaprasza mnie dział kadr albo sam szef. Po takim spotkaniu każdy wie, jak ustawić monitor i krzesło. A u Was w firmie siedzi się głównie przy biurkach czy raczej w terenie?”
Na wydarzeniu następny krok to często pytanie do rozmówcy. Prośba „zadzwoń do mnie” przy pierwszym uścisku dłoni brzmi nachalnie, a pytanie oddaje głos i zaczyna rozmowę.
Trzy wersje: do kamery, na żywo online, na wydarzeniu
Szkielet zostaje ten sam. Zmienia się to, kto słucha, gdzie patrzysz i jak długo masz głos. Różnice są drobne.
Nagranie: film na profil, stronę albo do wiadomości
Patrzysz w obiektyw, nie w ekran. Wzrok w obiektyw to dla widza kontakt wzrokowy, a spojrzenie na własny podgląd wygląda jak patrzenie mu nad ramieniem. Jak się z tym oswoić, opisuje poradnik jak mówić do kamery.
Nagraj całość jako jedno ujęcie. Pitch sklejony z pięciu kawałków traci tempo, a widz słyszy cięcia w oddechu. Jeśli się pomylisz, zacznij od początku. Trzydzieści sekund to krótko, dziesiąte podejście kosztuje Cię pięć minut.
Następny krok w nagraniu musi być wykonalny bez Ciebie: link pod filmem, formularz, adres. Widz nie odpowie Ci na pytanie.
Spotkanie online: runda przedstawiania się
Na spotkaniu w Teams czy Zoomie dźwięk dochodzi do innych z lekkim opóźnieniem, a pierwsze sylaby po włączeniu mikrofonu potrafią się uciąć. Imię i firma powoli, z krótką pauzą po nich. To jedyne słowa, które ludzie mają zapamiętać na pewno.
Przygotuj też drugi wariant. Przy dziesięciu osobach pół minuty na głowę to pięć minut spotkania, a kto mówi dwa razy dłużej niż reszta, zostaje zapamiętany właśnie z tego. Wersja na 15 sekund to kim jestem i jedno zdanie o tym, w czym się przydasz. Następny krok możesz wtedy wrzucić na czat. Jak wypaść przed kamerą, kiedy stawka jest wyższa, opisuje poradnik o rozmowie kwalifikacyjnej online, a o łączeniu twarzy i slajdów jest tekst o prezentacji online.
Wydarzenie: konferencja, networking, targi
Tu liczy się rozmowa, nie występ. Mówisz do jednej osoby, z bliska, często w hałasie. Wyrecytowany tekst słychać od razu: równe tempo, wzrok w powietrzu, brak oddechu.
Stąd pytanie na koniec. „A Ty czym się zajmujesz?” albo pytanie związane z Twoją branżą, jak w trzecim wzorze. Rozmówca dostaje głos, a Ty słyszysz, czy to w ogóle ktoś, z kim warto rozmawiać dłużej.
Na wydarzeniu pitch pada kilka razy w ciągu godziny. Po którymś razie zaczniesz go mówić z pamięci i zrobi się płaski. Zmieniaj przykład w części „komu pomagam” pod rozmówcę, a szkielet zostaw.
Ćwiczenie z nagraniem: nagraj i policz sekundy
Pitch napisany na kartce i pitch powiedziany na głos to dwa różne teksty. Ten drugi zwykle wychodzi dłuższy. A jedynym uczciwym miernikiem jest nagranie.
- Napisz trzy zdania. Jedno na kim jestem, jedno na komu pomagam, jedno na następny krok. Na razie bez szlifowania.
- Nagraj bez kartki. Telefonem albo kamerką w laptopie, patrząc w obiektyw. Kartka w ręku robi z pitchu czytankę.
- Policz sekundy. Puść nagranie ze stoperem. Jeśli wychodzi ponad 30, zapisz, która część rośnie najbardziej. Zwykle ta środkowa.
- Wytnij zbędne słowa. „Generalnie”, „tak naprawdę”, „zajmuję się szeroko pojętym”. Potem nagraj jeszcze raz.
Z każdym podejściem mniej szukasz słów. W końcu zaczniesz brzmieć jak Ty, a nie jak ktoś, kto czyta swój opis z LinkedIna.
Obejrzyj też jedno nagranie bez dźwięku. Zobaczysz, czy patrzysz w obiektyw, czy uciekasz wzrokiem w bok przy każdym trudniejszym zdaniu.
Zanim powiesz pitch: lista kontrolna
Sześć rzeczy, które sprawdzisz w minutę, zanim pitch pójdzie do ludzi.
- Imię i rola. Padają w pierwszym zdaniu, bez wstępu o pogodzie.
- Jedna grupa ludzi. Nie „firmy i osoby prywatne”. Jedna, ta najważniejsza dla tego słuchacza.
- Jeden konkret. Przykład, sytuacja albo efekt, który da się sobie wyobrazić.
- Jedna prośba. Albo jedno pytanie. Słuchacz wie, co ma zrobić.
- Do 80 słów. Policzone, a potem sprawdzone stoperem na nagraniu.
- Bez żargonu. Skróty i nazwy wewnętrznych procesów zostaw na drugą rozmowę.
Gdybyś miał wyrzucić wszystko oprócz jednej rzeczy, zostaw konkret. Ludzie pamiętają pudełko z fakturami, nie „pełen zakres usług księgowych”.
Z mojej praktyki
Jestem trenerem wideokomunikacji. Uczę firmy oraz liderów mówić do kamery w komunikacji wewnętrznej, przy wdrażaniu nowych osób, w wystąpieniach liderów i w sprzedaży. Wykładam też w Szkole Filmowej im. Hasa, na Uniwersytecie Merito i na Uniwersytecie Wrocławskim.
Gdybym ułożył swój pitch według tego wzoru i tylko z tych faktów, wyszłoby mniej więcej tak:
„Jestem Oscar Rak, trener wideokomunikacji. Uczę firmy i liderów mówić do kamery: w komunikacji wewnętrznej, przy wdrażaniu nowych osób, w sprzedaży. Przeszkoliłem z wideokomunikacji setki osób. Jeśli Twój zespół nagrywa filmy albo prowadzi dużo spotkań online i chcesz, żeby wypadało to lepiej, napisz do mnie. Odpowiadam w 2–4 godziny.”
Ostatnie zdanie robi tu najwięcej. Konkretny czas odpowiedzi zmienia „napisz kiedyś” w „napisz teraz”.
Mówienia do kamery uczę na szkoleniu z wideokomunikacji. Jeśli chcesz ułożyć pitch do filmu na stronę albo profil i od razu zaplanować, gdzie go użyć, pogadamy na konsultacjach z wideomarketingu. Pitch to też najkrótszy element marki osobistej. Więcej tekstów o komunikacji i marketingu znajdziesz w kategorii marketing.
Co zrobić dziś
Napisz trzy zdania według wzoru: kim jestem, komu pomagam, następny krok. Nagraj je raz, bez kartki, i sprawdź na stoperze, ile sekund wyszło. Wystarczy jedno podejście.
