馃幀 YouTube

W艂asno艣膰 intelektualna w sieci - wywiad z Arkadiuszem Szczud艂o

Chc膮c by膰 odpowiedzialnym blogerem, warto zwraca膰 swoj膮 uwag臋 na wszystkie aspekty tej dzia艂alno艣ci. Cho膰 mo偶e si臋 to wydawa膰 bardzo trywialne, b臋d膮c tw贸rc膮 internetowym warto wiedzie膰 jakie obowi膮zki i przywileje w 艣wietle prawa nam przys艂uguj膮. Sam d艂ugo szuka艂em 藕r贸d艂a, kt贸re w prosty

Oscar Rak

Chc膮c by膰 odpowiedzialnym blogerem, warto zwraca膰 swoj膮 uwag臋 na wszystkie aspekty tej dzia艂alno艣ci. Cho膰 mo偶e si臋 to wydawa膰 bardzo trywialne, b臋d膮c tw贸rc膮 internetowym warto wiedzie膰 jakie obowi膮zki i przywileje w 艣wietle prawa nam przys艂uguj膮. Sam d艂ugo szuka艂em 藕r贸d艂a, kt贸re w prosty i przejrzysty spos贸b pomo偶e mi uporz膮dkowa膰 podstawy prawne odnosz膮ce si臋 do tw贸rczej dzia艂alno艣ci w sieci. Jak si臋 pewnie domy艣lacie- nie znalaz艂em. Jedynym wyj艣ciem by艂o zasi臋gni臋cie informacji u 藕r贸d艂a, w tym przypadku osoby kt贸ra ogarnia prawo a jednocze艣nie zasady rz膮dz膮ce Internetem. Tak powsta艂 cykl wywiad贸w, kt贸re przez najbli偶szy czas b臋d臋 publikowa膰 na blogu.

Moim rozm贸wc膮 jest Arkadiusz Szczud艂o - prawnik w kancelarii Trio Legal Sna偶yk Granicki 鈥 jak sam o sobie m贸wi 鈥瀙rawnik ludzi kreatywnych鈥. Arek specjalizuje si臋 w prawie zwi膮zanym z bran偶膮 reklamy, medi贸w, e-commerce, nowych technologii, konkurencji i mody. Opr贸cz specjalizacji prawniczej, 聽jest tak偶e tw贸rc膮 鈥 fotografem. Jak wida膰 wszechstronna z niego osoba. Wyczerpuj膮co odpowiedzia艂 na wszystkie moje pytania, a dzi艣 - w formie poni偶szego tekstu- prezentujemy Wam pierwsz膮 ods艂on臋 naszej wsp贸艂pracy.

W艂asno艣膰 intelektualna w sieci

Oscar: Rozpoczynaj膮c nasz膮 rozmow臋, chcia艂bym Ci臋 zapyta膰 jak w艂a艣ciwie polskie prawo definiuje zagadnienie w艂asno艣ci intelektualnej?Arek: W艂asno艣膰 intelektualna w polskim prawie (ale i europejskim) zosta艂a opisana w ustawach dotycz膮cych praw autorskich oraz prawach w艂asno艣ci przemys艂owej. Bardziej zainteresowanych mog臋 odes艂a膰 do dw贸ch ustaw w tym zakresie: Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz Ustawy o prawie w艂asno艣ci przemys艂owej.Pierwsza reguluje przede wszystkim kwestie praw autorskich do utwor贸w. Mam tu na my艣li utwory r贸偶nego rodzaju - mog膮 to by膰 fotografie, rze藕by, ale tak偶e i programy komputerowe. Z t膮 drug膮 natomiast mamy do czynienia, np. w przypadku wzor贸w przemys艂owych i znak贸w towarowych.Oscar:Z mojego rozeznania wynika, 偶e nie istniej膮 偶adne szczeg贸艂owe akty prawne reguluj膮ce wy艂膮cznie status utwor贸w w Internecie. Jakie zatem s膮 granice korzystania z jego zasob贸w?Arek: Tak, nie ma opisanych nigdzie szczeg贸lnych zasad 鈥瀔orzystania鈥 z Internetu i z utwor贸w, kt贸re tam wyst臋puj膮. Nale偶y stosowa膰 og贸lne zasady wynikaj膮ce w艂a艣nie z Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.W Internecie mo偶na spotka膰 si臋 z wieloma licencjami na korzystanie z muzyki, video i zdj臋膰. Je偶eli m贸wimy o odp艂atnym wykorzystaniu cudzych utwor贸w, ka偶dy z tw贸rc贸w lub reprezentuj膮cych ich portali ustanawia swoje w艂asne licencje. W takim wypadku mog臋 poleci膰 ich czytanie i wybieranie najlepszej dla siebie opcji.W przypadku bezp艂atnie udost臋pnianych materia艂贸w (np. zdj臋膰 stockowych) mamy najcz臋艣ciej do czynienia z licencj膮 CC (Creative Commons) lub domen膮 publiczn膮. W ka偶dym przypadku nale偶y zapozna膰 si臋 z tre艣ci膮 tej licencji i tym, gdzie i w jaki spos贸b mo偶na wykorzystywa膰 utwory. Najwa偶niejsz膮 kwesti膮 jest to, czy mo偶emy udost臋pnia膰 je komercyjnie, czy tylko niekomercyjnie. Warto te偶 zwr贸ci膰 uwag臋 na to czy wymagany jest podpis autora, a je偶eli tak, to w jakiej formie.Oscar: W takim razie komu i jakie prawa przys艂uguj膮 do poszczeg贸lnych utwor贸w foto, video, tekstowych, logotyp贸w umieszczonych na poszczeg贸lnych platformach?Arek: Prawa do utwor贸w zawsze nale偶膮 do tw贸rcy. Oczywi艣cie s膮 od tego wyj膮tki, gdy np. dany tw贸rca udost臋pni na zasadzie licencji (lub przeniesienia maj膮tkowych praw autorskich) utw贸r, kt贸ry Ci臋 interesuje.Je偶eli m贸wimy o zarejestrowanych znakach towarowych, kt贸re nie musz膮 by膰 utworami, b臋d膮 one podlega膰 ochronie opisanej w Ustawie o prawie w艂asno艣ci przemys艂owej. Bior膮c to pod uwag臋, co do zasady nie mo偶esz wykorzystywa膰 znak贸w towarowych. Oczywi艣cie, jak zawsze istniej膮 wyj膮tki.Przyk艂adowo prawo ochronne na znak towarowy nie rozci膮ga si臋 na dzia艂ania dotycz膮ce towar贸w ze znakiem, polegaj膮ce w szczeg贸lno艣ci na ich oferowaniu do sprzeda偶y lub dalszym wprowadzaniu do obrotu towar贸w oznaczonych tym znakiem, je偶eli towary te zosta艂y uprzednio wprowadzone do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez uprawnionego lub za jego zgod膮.Nie stanowi r贸wnie偶 naruszenia prawa ochronnego na znak towarowy import oraz inne dzia艂ania, o kt贸rych mowa w ust. 1 [Ustawy o prawie w艂asno艣ci przemys艂owej - przyp. red.], dotycz膮ce towar贸w oznaczonych tym znakiem towarowym, je偶eli towary te zosta艂y uprzednio wprowadzone do obrotu na terytorium Europejskiego Obszaru Gospodarczego przez uprawnionego lub za jego zgod膮.Oscar: Przejd藕my teraz do kwestii zwi膮zanych z zamieszczaniem r贸偶nego rodzaju tre艣ci w Internecie. Czy s膮 jakie艣 ograniczenia co do tre艣ci publikowanych utwor贸w? Czego zgodnie z prawem nie wolno udost臋pnia膰?Arek: W du偶ym skr贸cie w Internecie mo偶na udost臋pnia膰 wszystko do czego ma si臋 prawa. Warto jednak偶e zwr贸ci膰 uwag臋 na to, 偶e nawet je偶eli posiadasz prawa autorskie do utwor贸w, a na nim wyst臋puje model (lub jaka艣 inna osoba) musisz mie膰 zgod臋 na rozpowszechnianie wizerunku. Najlepiej bezpo艣rednio od tej osoby - je偶eli nie mo偶esz takiej zgody otrzyma膰, musisz posiada膰 odpowiednie zgody od platformy, kt贸ra udost臋pnia te materia艂y.Kolejn膮 kwesti膮 s膮 utwory architektoniczne, kt贸re de facto mo偶na uwiecznia膰 na video i zdj臋ciach - ale istniej膮 pewne ograniczenia. Przyk艂adowo, fotografowany budynek musi znajdowa膰 si臋 na og贸lnie dost臋pnej drodze, ulicy.Oscar: W Ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych wymienione s膮 dwa zagadkowe poj臋cia: dozwolonego u偶ytku i prawa cytatu. Czym s膮 w praktyce i w jakim zakresie mo偶na z nich korzysta膰? Arek: Prawo cytatu jest jedn膮 z postaci dozwolonego u偶ytku cudzych utwor贸w. Mo偶e ona na pierwszy rzut oka zainteresowa膰 tw贸rc贸w internetowych. Jednak偶e bardzo rzadko znajduje zastosowanie w praktyce.

Aby m贸wi膰 o prawie cytatu nale偶y spe艂ni膰 艂膮cznie kilka przes艂anek:

  1. Twoje dzie艂o, w ramach kt贸rego przytaczamy cytat z cudzej tw贸rczo艣ci, musi by膰 utworem,
  2. Cudzy utw贸r musi pozostawa膰 z tworzonym przez Ciebie utworem w takiej proporcji, aby nie budzi艂o w膮tpliwo艣ci, 偶e powstaje nowe dzie艂o - nie ma wskazanych procentowych proporcji, trzeba to analizowa膰 na bie偶膮co i indywidualnie ,
  3. Musisz wskaza膰 tw贸rc臋 oraz 藕r贸d艂o,
  4. Musi zosta膰 spe艂niony cel cytatu. Co prawda katalog jest otwarty ale mo偶na wymieni膰 kilka z wa偶niejszych: wyja艣nianie, polemika, analiza krytyczna lub naukowa, nauczanie lub prawa gatunku tw贸rczo艣ci,
  5. Cytat nie mo偶e narusza膰 normalnego korzystania tw贸rcy z utworu,
  6. Cytat nie mo偶e godzi膰 w s艂uszne interesy tw贸rcy.

Oscar: Skoro ju偶 m贸wisz o interesie tw贸rcy, to rozwi艅 prosz臋 ten temat i powiedz jakie rodzaje praw do utworu przys艂uguj膮 tw贸rcom? W jakich przypadkach i przez jaki okres trwania? Wiem, 偶e istniej膮 dwie kategorie praw: maj膮tkowe i osobiste. Przybli偶 prosz臋 naszym czytelnikom czym one si臋 charakteryzuj膮. Arek: Tak, jak wspomnia艂e艣 w pytaniu, istniej膮 maj膮tkowe i osobiste prawa autorskie. Prawa te przyznawane s膮 niejako automatycznie i bez 偶adnych formalno艣ci. Wynikaj膮 wprost z Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.Uprawnieniem z maj膮tkowych praw autorskich jest mo偶liwo艣膰 korzystania i rozporz膮dzania utworem na wszystkich polach eksploatacji. Pola eksploatacji odgrywaj膮 znacz膮c膮 rol臋. Tw贸rcy ka偶dorazowo przys艂uguje wynagrodzenie za korzystanie z utworu na ka偶dym odr臋bnym polu eksploatacji.Osobiste prawa autorskie natomiast, chroni膮 nieograniczon膮 w czasie wi臋藕 tw贸rcy z utworem. Prawa te z natury rzeczy nie podlegaj膮 sprzeda偶y ani zrzeczeniu, oraz nie mo偶na przenie艣膰 ich na inn膮 osob臋. Istnieje jednak mo偶liwo艣膰 zobowi膮zania si臋 do ich niewykonywania.Osobiste prawa autorskie dotycz膮 m.in.: oznaczenia utworu nazwiskiem lub pseudonimem tw贸rcy b膮d藕 udost臋pnienia go anonimowo (nawet gdy m贸wimy o dozwolonym u偶ytku), nienaruszalno艣ci tre艣ci i formy utworu, rzetelnego wykorzystania utworu, decydowania o pierwszym jego udost臋pnieniu, a tak偶e nadzoru nad sposobem korzystania z utworu.Oscar: Kiedy zatem swoboda korzystania z Internetu narusza prawa maj膮tkowe i osobiste?Arek: W ka偶dym przypadku, gdy wykorzystujesz cudze utwory bez zgody tw贸rcy, lub w przypadku, gdy przekraczasz granice dozwolonego u偶ytku. Oscar:Jak w takim razie nale偶y reagowa膰 gdy dojdzie do sytuacji, 偶e nasz utw贸r opublikowany w Internecie zosta艂 ukradziony lub bezprawnie wykorzystany? Jakie kroki prawne mo偶na podj膮膰 w tym przypadku i jak polski wymiar sprawiedliwo艣ci podchodzi do takich spraw?Arek: Dochodzenie swoich praw w przypadku naruszenia maj膮tkowych lub osobistych praw autorskich jest rzecz膮 normaln膮 i cz臋sto spotykan膮 w polskich s膮dach. Ka偶da osoba, kt贸rej prawa autorskie zosta艂y naruszone mo偶e 偶膮da膰 w przypadku maj膮tkowych praw autorskich:- zaniechaniem narusze艅,- usuni臋ciem jego skutk贸w,- naprawieniem wyrz膮dzonej szkody i/lub zap艂at膮 okre艣lonej kwoty na wskazany cel spo艂eczny,- wydaniem uzyskanych korzy艣ci,- oraz podaniem do publicznej wiadomo艣ci o艣wiadczenie o odpowiedniej tre艣ci i formie.

Natomiast, gdy m贸wimy o osobistych prawa autorskich to dochodzi膰 mo偶na:

- zaniechanie narusze艅,- usuni臋cie jego skutk贸w,- za do艣膰 uczynienie pieni臋偶ne i/lub zap艂ata odpowiedniej kwoty na wskazany cel spo艂eczny.W praktyce wygl膮da to tak, 偶e sporz膮dzane jest w pierwszej kolejno艣ci pismo wzywaj膮ce do zaniechania narusze艅 (i ewentualnie do spe艂nienia innych roszcze艅) a kolejno, je偶eli nie zostan膮 one spe艂nione, dopiero pozew w zwi膮zku z naruszeniem praw autorskich.Oscar: Na koniec chcia艂em Ci臋 zapyta膰, z jakich 藕r贸de艂 bezpiecznie pozyskiwa膰 zdj臋cia, wideo czy utwory muzyczne tak, by nie narusza膰 praw do utworu innych os贸b? Arek: Najlepszym rozwi膮zaniem jest korzysta膰 ze 藕r贸de艂 bezpo艣rednich, gdzie mamy mo偶liwo艣膰 ustalenia warunk贸w udzielenia licencji (lub przeniesienia maj膮tkowych praw autorskich) od razu od tw贸rcy, kt贸ry nas interesuje.Kolejnym sposobem jest korzystanie ze znanych i renomowanych portali internetowych zajmuj膮cych si臋 udost臋pnianiem materia艂贸w audio, video i zdj臋膰, kt贸re same uregulowa艂y kwestie prawne z tw贸rcami, kt贸rych materia艂y udost臋pniaj膮.Oscar: Arku, dzi臋kuj臋 Ci serdecznie za rozmow臋 i wyja艣nienie wszystkich nurtuj膮cych kwestii zwi膮zanych z zagadnieniem w艂asno艣ci intelektualnej w Internecie.

Podsumowuj膮c

Mam nadziej臋, 偶e po lekturze tego wywiadu wiecie ju偶 doskonale co mo偶ecie robi膰 i jakich zasad powinni艣cie przestrzega膰 b臋d膮c tw贸rc膮 internetowym dbaj膮c o w艂asne wytwory a jednocze艣nie szanuj膮c dorobek innych. Je艣li w waszych g艂owach pojawi艂y si臋 jakie艣 dodatkowe pytania, nie kr臋pujcie si臋 i zadawajcie je w komentarzach. Zapraszam te偶 serdecznie do odwiedzenia blogu Arka, poniewa偶 znajdziecie tam mas臋 przydatnej tre艣ci!

Komentarze

Oscar Rak

O Autorze

Mam na imi臋 Oscar i jestem ekspertem od video marketingu oraz komunikacji audiowizualnej.

Poka偶臋 Ci, jak nakr臋ci膰 film, kt贸ry b臋dzie sprzedawa艂 i poruszy ciep艂膮 strun臋 w nawet najtwardszym sercu. Wierz臋, 偶e dobrze nagrany materia艂 to ju偶 po艂owa sukcesu 鈥 nie ma znaczenia, czy kr臋cimy reklam臋, czy edukacyjny kurs online.

Podobne artyku艂y

Odbierz dost臋p
do darmowego kursu

do艂膮cz do ponad 1000 os贸b, kt贸re zacz臋艂y ju偶 tworzy膰 video.

Dzi臋ki! Jeste艣 zapisany i nied艂ugo otrzymasz pierwszy mail z wideo-wskaz贸wkami :)
Ups! Pojawi艂 si臋 problem z przes艂aniem Twojego zapisu.

Zapisuj膮c si臋 na newsletter zgadzasz si臋 na przetwarzanie Twoich danych osobowych w celu wysy艂ania na wskazany przez Ciebie adres e-mail informacji handlowych o nowo艣ciach, promocjach, produktach i us艂ugach zwi膮zanych z serwisami oscarrak.pl. B臋dzie to marketing bezpo艣redni, do realizacji kt贸rego wykorzystam Twoje telekomunikacyjne urz膮dzenia ko艅cowe. Administratorem Twoich danych osobowych b臋dzie Goodkloo Oskar Rak prowadz膮cy dzia艂alno艣膰 gospodarcz膮 w Studzienicach (43-215) przy ul. Wilcza 41, NIP 6381821859. Przys艂uguje Tobie prawo do cofni臋cia zgody, 偶膮dania wgl膮du do Twoich danych, wniesienia sprzeciwu co do ich przetwarzania, sprostowania, usuni臋cia i ograniczenia przetwarzania. Wi臋cej informacji o tym jak przetwarzam Twoje dane znajdziesz na Polityk膮 Prywatno艣ci.